Als je vanaf de stad Trento oostwaarts rijdt richting Val di Fiemme, kom je na zo’n 25 km in Valle di Cembra, bekend om zijn Piramidi di Segonzano én ook om zijn wijn. Een aanrader als je (actief) wilt genieten in de gezonde berglucht, maar ook van wijn(bouw). Over lekker eten en drinken all’italiana hoef je je ook geen zorgen te maken.
Dat wijnbouw mogelijk is, is mede te danken aan de rivier Avisio die ontspringt in de gletsjers van de Marmolada. De rivier stroomt o.a. via het langgerekte bergdal Val di Fiemme door naar Valle di Cembra. De rivier heeft de dalen flink uitgesleten; tegen de berghellingen liggen nu talrijke terrazze, wijnterrassen.
Stenen muurtjes
De wijnterrassen worden van elkaar gescheiden door muretti a secco, gestapelde stenen muurtjes. Een plaatje om te zien! Ze zijn er in Valle di Cembra maar wat trots op dat die bij elkaar opgeteld 708 km(!) lange muurtjes sinds 2018 tot het Unesco Werelderfgoed behoren. Ze krijgen daarmee de riconoscimento, erkenning, van de valore storico del paesaggio rurale, historische waarde van het boerenlandschap. Die muurtjes zijn essentieel voor de wijnbouw.
Je blijft kijken en ontdekken
Zomers is het steilere en smallere dal fijn, fris groen, maar, zo wordt ons meermaals aangeraden: kom terug in autunno, het najaar, dan is er de ‘foliage’. De bladeren verkleuren naar warme, zachte herfsttinten; een zacht najaarszonnetje zorgt voor een aangename temperatuur. Een fijne tip voor wie er tussenuit wil van september tot en met november.
Heerlijk eten en drinken
Overdag wandelen of fietsen met zicht op de vitigni, wijngaarden, van in Valle di Cembra; ’s middags aanschuiven bij een degustazione, wijnproeverij. Dat is ook wat wij deden toen we deze streek in Trentino bezochten. De cooperativa zou een aanrader zijn. We fronsten even onze wenkbrauwen; vaak zie je dat zo’n samenwerkingsverband relatief eenvoudige wijn produceert. Niks mis mee natuurlijk, want vaak ook nog steeds lekker.
Maar we hadden toch een ander beeld bij een wijnproeverij. Je hebt nou eenmaal toch het idyllische beeld van die kleine wijnboer in gedachten. En niet dat van een groot bedrijf waar wijnboeren, voor je gevoel, anoniem hun druiven afleveren om ze in bulk te laten persen. Bij het betreden van het gebouw Cembra – Cantina di Montagna worden we echter verrast.
De wijnen van de cooperativa
Wat direct opvalt bij binnenkomst in de hoge ruimte is de frisse, moderne, strakke uitstraling. En heel veel verschillende wijnen. Een hoge schappenwand vol strak gerangschikte flessen, elk van een andere druif gemaakt. Wit, rood, rosé, maar ook Bollicine Trento DOC, methode champenoise. Dát hadden we niet verwacht; het duizelt ons. De etiketten verklappen dat het gaat om de druiven Müller Thurgau, Kerner, Schiava, Sauvignon, Pinot Grigio, Pinot Bianco, Pinot Nero.
De bollicine di montagna, bergbubbels, dragen er de naam ‘Oro Rosso’; een verwijzing naar de hellingen met roodkleurige purpersteen, afkomstig van vulkanen. Die roccia porfida, pupersteen, geeft een mineralige, frisse smaak mee aan de droge wijn, zo leren we tijdens de wijnproeverij.
We leren ook dat de wijngaarden hoog liggen, en dat ze dankzij hun gunstige ligging optimaal profiteren van de zon. De luchtstromen en het verschil in temperatuur overdag en ’s nachts zorgt voor het voor deze streek typische acidità, zuurtje. Tot 1950 kwamen er trouwens vooral rode wijnen uit het gebied; nu ook veel wit.
Een nuttige samenwerking
Maar liefst 320 van de 350 wijnboeren uit Valle di Cembra leveren aan de coöperatie. Hun wijngaard is gemiddeld 1000 m2; dat zet dus niet echt zoden aan de dijk als je zelf wijn wilt maken. De cooperativa biedt uitkomst. En zelfs breder dan je in eerste instantie vermoedt.
De vinologen van de coöperatie adviseren de wijnboeren namelijk op basis van de ligging en ondergrond welke druivensoort er het beste tot zijn recht komt. Zo maken ze dus optimaal gebruik van de groene berghellingen. Die muretti a secco, stenen muurtjes, maken dat de wijnbouw neerkomt op handwerk.
Zo moet de Pinot Nero bijvoorbeeld op een plaats worden aangeplant waar het waait; anders rotten de druiven. Een van de vele weetjes die we leren tijdens het proeven. Wil je weten wat voor kwaliteit een wijnhuis levert, proef dan zijn Pinot Nero, wordt ons op het hart gedrukt. Het kleinste foutje zorgt dat je de profumo verliest. Dat je het maar weet.
Müller Thurgau
De strogele Müller Thurgau uit dit gebied is een aanrader; hij is verfijnd, bloemig en een beetje fruitig. In Valle di Cembra vindt elke zomer een internationale verkiezing plaats van de beste vino di montagna, bergwijn. In 2021 was het de 34e keer dat deze verkiezing plaats vond. Meer dan 100 verschillende internationale wijnhuizen doen eraan mee. Tijdens het festival kun je ook cantine, wijnmakers, bezoeken, meedoen aan proeverijen en genieten van diners op bijzondere plekken. Een ideetje voor een volgende vakantie?
Bergbubbels Bollicine Trento DOC
De bollicine Trento DOC zijn een ware verrassing. De spumante wordt gemaakt op de methode champenoise, hier Metodo Classico genoemd. Ze zijn maar wat trots op hun verfijnde bubbels. Het zijn natuurwijnen, oftewel ‘dosage zero’, zonder toegevoegde suikers.
Een van de wijnhuizen die zelfstandig bollicine, bubbels, maakt en vermarkt is het wijnhuis Zanotelli. Het familiebedrijf doet het al een tijdje: sinds 1860(!). Ze hebben zo’n 300 hectare aan vigneti, wijngaarden. Vroeger verbouwden ze veel Schiava (ook wel bekend als Vernatsch); nu oogsten ze ook tal van andere druiven.
In hun wijnkelder wordt de koolzuurontwikkeling in de spumanteflessen zorgvuldig gemonitord. Als je in de buurt bent in een van de horecagelegenheden, zullen de flessen je ongetwijfeld opvallen; ze hebben een haast Japanse uitstraling. Op hun website zie je trouwen prachtig hoe de wijngaarden er tijdens de foliage, in de herfst uit zien.
Ben je in Trentino neem dan zeker eens de proef op de som en proef de verfijning van de bergbubbels. Onze gids vertrouwt ons lachend toe dat “Als wij van de VVV Val di Fiemme prosecco bestellen (i.p.v. Trento DOC) worden we ontslagen!” En het mag gezegd worden: de bergbubbels zijn squisiti, heerlijk!
Een wijnig fietsende coureur (nee, geen taalfout)
Tot de 10% wijnboeren uit Valle di Cembra die niet bij de cooperativa zijn aangesloten, behoort ook nog een andere opmerkelijke wijnmaker: voormalig wielrenner Francesco Moser. Die is na zijn fietscarrière in de wijn gegaan en is wijnboer geworden. Zijn 51,151 Rosé Spumante Metodo Classico draagt de naam van zijn record dell’ora, wieler uurrecord. En die spumante is, net als de coureur, vaker in de prijzen gevallen. Overigens fietst de in 1951 geboren Francesco Moser, die er na Eddy Mercks en Rik van Looy het vaakst met de hoofdprijs vandoor ging, nog steeds.
Wijnspreuken
Wat ook opvalt in de Cantina Valle di Cembra zijn de té grappige wijnspreuken. Kijk, dat is dan weer het voordeel als je Italiaans begrijpt; je snapt wat er staat 😊. Humor is echter lastig te vertalen…
